Zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO, ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) to stan, w którym dochodzi do nadmiernego rozrostu bakterii w jelicie cienkim. Choć mikroflora jelitowa naturalnie występuje głównie w jelicie grubym, u pacjentów z SIBO dochodzi do jej przemieszczenia lub nadmiernego namnażania w jelicie cienkim. Prowadzi to do objawów jelitowych i zaburzeń wchłaniania.
Po przeczytaniu tego artykułu, warto zapoznać się również z tekstem o zespole jelita drażliwego (IBS) – te dwie jednostki często się ze sobą nakładają.
Objawy SIBO
SIBO objawy są niespecyficzne, dlatego rozpoznanie bywa trudne. Do najczęstszych należą:
- wzdęcia,
- biegunka lub luźne stolce,
- bóle brzucha,
- uczucie pełności po posiłku,
- gazy o nieprzyjemnym zapachu,
- niedobory witamin (zwłaszcza B12, D, K),
- zmniejszenie masy ciała.
Zespół SIBO może przypominać objawy zespołu jelita drażliwego, dlatego niekiedy wymaga różnicowania.
Przyczyny SIBO
SIBO przyczyny obejmują:
- zaburzenia motoryki jelit (np. po operacjach brzusznych, w cukrzycy, twardzinie układowej),
- niedokwasotę żołądka,
- przewlekłe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (IPP),
- uchyłki, przetoki lub zrosty,
- przewlekłe zapalenie jelit.
Zaburzenia te sprzyjają nadmiernemu rozrostowi bakterii, co prowadzi do fermentacji i zwiększonej produkcji wodoru i metanu.
Diagnostyka SIBO
Najczęściej wykonywanym testem jest wodorowy test oddechowy z laktulozą lub glukozą. W badaniu tym mierzy się stężenie wodoru/metanu w wydychanym powietrzu po spożyciu cukru. Dodatni wynik sugeruje nadmierną fermentację w jelicie cienkim.
Czasem stosuje się też aspirację treści z jelita cienkiego i jej posiew – jest to jednak badanie inwazyjne i rzadko dostępne.
Leczenie SIBO
SIBO leczenie obejmuje przede wszystkim antybiotykoterapię. Najczęściej stosowanym lekiem jest rifaksymina, rzadziej metronidazol lub neomycyna. Leczenie trwa zwykle 10–14 dni.
Po antybiotykoterapii często stosuje się probiotyki i wspomagające środki regulujące motorykę jelit.
Dieta przy SIBO
SIBO dieta powinna być ustalana indywidualnie. Jednym z najczęściej zalecanych modeli jest dieta low FODMAP, eliminująca fermentujące węglowodany, które nasilają objawy. Czasami zaleca się dietę elementarną, opartą na preparatach o uproszczonym składzie, co zmniejsza fermentację bakteryjną.
Po zakończeniu leczenia dieta powinna uwzględniać stopniowe rozszerzanie składników i wspieranie odbudowy mikrobiomu jelitowego.
Czy SIBO może nawracać?
Tak, SIBO ma tendencję do nawrotów, zwłaszcza gdy nie zostanie usunięta przyczyna (np. zaburzenia perystaltyki). Dlatego leczenie często obejmuje też profilaktykę nawrotów, np. regulację motoryki (np. erytromycyna w małych dawkach), leczenie współistniejących chorób oraz edukację dietetyczną.
Podsumowanie
Zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego to choroba, która może prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia. Wymaga złożonego podejścia: trafnej diagnostyki, skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego, odpowiednio dobranej diety i profilaktyki nawrotów.
Wczesne rozpoznanie i leczenie to klucz do poprawy komfortu życia pacjenta oraz zapobiegania niedoborom i przewlekłym objawom.
SIBO to schorzenie wymagające celowanej diagnostyki. Skonsultuj się z naszym gastroenterologiem specjalizującym się w chorobach jelit.
Bibliografia
- Pimentel M, et al. „ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth.” Am J Gastroenterol. 2020.
- Rezaie A, et al. „Hydrogen and Methane-Based Breath Testing in Gastrointestinal Disorders.” Am J Gastroenterol. 2017.
- MP.pl – SIBO
- NIH – National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases